Światowy Dzień Walki z Gruźlicą

Titania · 24 Marca 2022

ŚWIATOWY DZIEŃ WALKI Z GRUŹLICĄ

Gruźlica, znana w przeszłości jako „suchoty” lub „biała plaga”, spośród wszystkich chorób zakaźnych dotykających człowieka stanowiła i nadal stanowi poważny problem epidemiologiczny na całym świecie.

Światowy Dzień Gruźlicy jest to święto obchodzone corocznie 24 marca, wyznaczone przez Światowe Zgromadzenie WHO w rocznicę poinformowania świata nauki o wyizolowaniu prątka gruźlicy przez Roberta Kocha w 1882.

OBJAWY GRUŹLICY

kaszel utrzymujący się co najmniej 3 tygodnie,

stany podgorączkowe,

nocne poty,

męczliwość,

brak apetytu,

utrata masy ciała.

W późniejszych stadiach rozwoju choroby:

duszność,

ból w klatce piersiowej,

krwioplucie.

DIAGNOSTYKA ZAKAŻEŃ

Gruźlica była jedną z pierwszych chorób zakaźnych, w której zidentyfikowano czynnik etiologiczny, czyli prątki M. tuberculosis.

BAKTERIOSKOPIA

Rozmaz plwociny jest podstawowym i najczęściej wykonywanym badaniem diagnostycznym w kierunku gruźlicy. Opiera się on na wykryciu kwasoopornych bakterii uwidocznionych w preparatach barwionych metodą Ziehl-Neelsena.

HODOWLA – METODA REFERENCYJNA W DIAGNOSTYCE GRUŹLICY

Hodowla prątków na podłożach bakteriologicznych jest kolejnym narzędziem wykorzystywanym powszechnie w diagnozowaniu gruźlicy. Metoda ta wymaga wcześniejszego opracowania plwociny w celu eliminacji bakterii saprofitycznych, w tym naturalnej mikroflory górnych dróg oddechowych i zwiększenia gęstości prątków w badanym materiale.

TUBERKULINOWY TEST SKÓRNY

Tuberkulinowy test skórny jest jedną z najstarszych i wciąż powszechnie używanych metod w diagnostyce gruźlicy, w tym utajonego zakażenia prątkami.

TESTY INTERFERONOWE W DIAGNOZOWANIU GRUŹLICY

W ciągu ostatniej dekady pojawiły się dwa komercyjne zestawy tzw. testów interferonowych IGRA. Czułość i swoistość testów IGRA zależy od grupy badanych osób: wieku, statusu immunologicznego, chorób towarzyszących i waha się, odpowiednio od 76 do 84 % oraz od 42 do 79 %

BADANIE RADIOLOGICZNE

W porównaniu do klasycznych metod diagnozowania gruźlicy, badanie radiologiczne ma na celu detekcję zmian wywołanych przez bakterie w zakażonym organizmie. W obrazie radiologicznym gruźlicy naciekowej, najczęstszej postaci gruźlicy płuc, obserwuje się nieostro odgraniczone zacienienie z przejaśnieniem.

Zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej osoby chorej na gruźlicę. Widoczne wyraźne przejaśnienie w lewym płucu.

Podobny obraz towarzyszy nowotworom płuc i zmianom zapalnym o etiologii innej niż gruźlica, tj. infekcjom gronkowcowym czy mykoplazmowym, często również zmiany o takim podłożu mogą odpowiadać chorobie COVID-19.

OBECNA SYTUACJA EPIDEMIOLOGICZNA GRUŹLICY W POLSCE I NA ŚWIECIE

W skali światowej gruźlica wciąż pozostaje ogromnym problemem epidemiologicznym. Według szacunkowych danych WHO w 2014 r. odnotowano 9,6 mln przypadków gruźlicy, w tym 1 mln zachorowań u dzieci i 1,5 mln zgonów na tą chorobę, z czego 37,5% stanowili chorzy ze współistniejącym zakażeniem wirusem HIV.

Rozkład zapadalności na gruźlicę na świecie

Najniższy współczynnik zachorowania odnotowuje się w krajach wysoko rozwiniętych, w tym w większości państw zachodniej Europy, Kanadzie, Stanach Zjednoczonych Ameryki, Australii i Nowej Zelandii. W państwach tych współczynnik zachorowania na 100.000 ludności jest mniejszy niż 10 przypadków rocznie.

Najwięcej nowych przypadków gruźlicy odnotowuje się w krajach południowej Afryki: Mozambiku, Zimbabwe i w Korei Północnej, gdzie współczynnik zachorowalności osiąga wartość nawet 500 przypadków na 100.000 mieszkańców.

Współczynnik zapadalności na gruźlicę w Polsce

Pomimo iż służby epidemiologiczne w 2015 r. odnotowały w Polsce 6430 zachorowań na gruźlicę (w tym 81 przypadków u dzieci), to zapadalność na gruźlicę w Polsce jest wciąż wyższa niż w większości krajów europejskich i wynosi 16,7 przypadków na 100.000 mieszkańców.

Najwyższą zapadalność na gruźlicę odnotowano w województwach: śląskim (26,5), lubelskim (22,7) i łódzkim (22,2).

Najmniej przypadków gruźlicy w kraju obserwowano w województwach: wielkopolskim (8,3), warmińsko-mazurskim (9,2) i podlaskim (10,5).

Współczynnik zapadalności: 16,7 na 100.000 mieszkańców

Jak wynika z danych Światowej Organizacji Zdrowia WHO, gruźlica jest nadal jedną z dziesięciu najważniejszych przyczyn zgonów na świecie.

We wrześniu 2018 w trakcie spotkanie ONZ w Nowym Jorku 120 krajów zadeklarowało wkład w wysokości 54 miliardów dolarów w ciągu 4 lat celem realizacji
programu eradykacji gruźlicy.

Gruźlica zabija codziennie pięć tysięcy osób.

Największy odsetek zachorowań (44,9% ogółu) mieścił się w przedziale wieku 45-64 lata.

ROZPRZESTRZENIANIE SIĘ CHOROBY

Gruźlica najczęściej przenosi się drogą kropelkową. Źródłem zakażenia są przede wszystkim chorzy, którzy wydalają prątki podczas kaszlu, kichania, a nawet śmiechu czy mówienia.
Do najważniejszych metod profilaktyki przeciwgruźliczej zalicza się:

unikanie kontaktu z osobami chorymi lub podejrzanymi o zachorowanie na gruźlicę,
szybką diagnostykę i wdrożenie leczenia osób chorych na gruźlicę,
izolowanie osób chorych na gruźlicę, które są w etapie prątkowania (osoby takie powinny być hospitalizowane),
częste wietrzenie pomieszczeń,
szczepienie na gruźlicę (BCG).

Kodeks Karny
Art. 160. [Narażenie człowieka na niebezpieczeństwo]
§ 1. Kto naraża człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
§ 2. Jeżeli na sprawcy ciąży obowiązek opieki nad osobą narażoną na niebezpieczeństwo, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 3. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 lub 2 działa nieumyślnie,podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
§ 4. Nie podlega karze za przestępstwo określone w § 1-3 sprawca, który dobrowolnie uchylił grożące niebezpieczeństwo.
§ 5. Ściganie przestępstwa określonego w § 3 następuje na wniosek pokrzywdzonego
Art. 161. [Narażenie człowieka na zarażenie]
§ 2. Kto, wiedząc, że jest dotknięty chorobą weneryczną lub zakaźną, ciężką chorobą nieuleczalną lub realnie zagrażającą życiu, naraża bezpośrednio inną osobę na zarażenie taką chorobą.

Źródła: 1, 2, 3, 4, 5