Tomografia Komputerowa, a Rezonans Magnetyczny

Titania · 22 Kwietnia 2020

Tomografia komputerowa jest badaniem radiologicznym wykorzystującym promieniowanie elektromagnetyczne (inaczej promieniowanie X lub rentgenowskie). Oznaczone jest skrótem TK, KT lub CT.

Na czym polega TK?

Tomograf składa się ze stołu, na którym leży pacjent oraz gantry (czyli właściwego urządzenia). Źródło promieniowania i detektory poruszają się po okręgu prostopadłym do długiej osi pacjenta (dookoła obrazowanego narządu), wykonując szereg prześwietleń wiązką promieniowania równoległą do płaszczyzny obrazowanej. Strumień danych z detektorów zawiera informacje na temat pochłaniania promieniowania przez poszczególne tkanki. Każdy narząd w ciele człowieka posiada inną pochłanialność przez promieniowanie rentgenowskie, stąd np. kości są „białe”, a płuca „czarne”. Dane z tomografu są wysyłane i automatycznie zapisywane na konsoli, która znajduje się w sterowni. Setki obrazków, z których składa się całość badania standardowo widziana jest w projekcji 2D, jednak odpowiednie funkcje pozwalają również na oglądanie obrazu w 3D.

Aktualnie tomografia komputerowa jest bardzo szeroko dostępna i stanowi niemalże podstawę przy rozpoznawaniu cięższych schorzeń. Należy pamiętać, że nie jest ona całkowicie obojętna dla organizmu.

Wiedza w pigułce na temat TK:

TK nie jest badaniem całkowicie obojętnym dla organizmu, szczególnie dla tych „najmniejszych”, czyli zaczynając od płodu, który jest najbardziej narażony, a kończąc na osobach w okresie przekwitania. W różnicowaniu płciowym mężczyźni są bardziej narażeni na promieniowanie.
Promieniowanie pochłaniane jest przez cały organizm, nie tylko przez obszar, który jest badany.
Zazwyczaj do badania TK nie trzeba się rozbierać, pod warunkiem, że w okolicy badanej nie znajdują się żadne metalowe przedmioty (które znacznie pogarszają jakość obrazu tworząc tzw. artefakty).
W większości przypadków do badania TK, (pod warunkiem, że jest ono bez kontrastu), nie trzeba się w żaden szczególny sposób przygotowywać. Mitem jest fakt, że do każdego badania TK trzeba być na czczo.
Część właściwa TK (czyli samo skanowanie), w zależności od rodzaju wykonywanego badania trwa od 1-15 minut. Reszta czasu zależna jest od wielu czynników pośrednich.
Tomograf nie jest „zamkniętą tubą”. Jest „otwartym” urządzeniem, jednak zdarzają się osoby, które przy bardzo silnej klaustrofobii nie są w stanie wytrzymać nawet 2 minut.
Tomograf posiada ograniczenia wagowe. Najczęściej spotykana nośność stołu to 200 kg.
Do badań wykorzystywane są aparaty 8-, 16-, 32-, 64-, 128-, a nawet 320-rzędowe. Im więcej warstw, tym szybsze badanie.
Grubość warstwy przekroju prześwietlanych tkanek wynosi zwykle od 1 do 5 mm – zależy, jaki narząd badamy.
Tomograf tworzy obrazy poprzecznych przekrojów ciała pacjenta, dopiero odpowiednia obróbka pozwala widzieć obraz w innych płaszczyznach.
Osoba obsługująca tomograf komputerowy to technik elektroradiologii.
W czasie jednego badania KT dawka promieniowania, na jaką narażony jest pacjent jest wielokrotnie większa niż w przypadku tradycyjnego zdjęcia RTG (porównując np. TK klatki piersiowej do RTG, jest to nawet czterystu krotnie większa dawka).
Jeżeli jesteś młodą osobą, w wieku rozrodczym – zastanów się dwa razy, czy na pewno TK jest jedynym rozwiązaniem, do potwierdzenia diagnozy. Przy niektórych badaniach obowiązkiem osoby wykonującej badaniem, jest stosowanie osłon osobistych (np. fartuch ołowiany), których celem jest ograniczenie pochłanianej dawki przez organizm.
Badanie Tomografii Komputerowej jest całkowicie bezbolesne i nieodczuwalne bezpośrednio przez organizm. Wyjątek stanowią niektóre badania, które są wykonywane dość rzadko (np. kolonoskopia wirtualna).
Ważne jest, aby przed każdym badaniem TK zgłosić możliwą bądź przypuszczaną ciążę. Natomiast, przy badaniu z kontrastem występujące alergie na leki, czy uczulenia na środki kontrastowe, oraz choroby nerek i tarczycy.
Po TK nie ma żadnych przeciwskazań do prowadzenia samochodu. Wyjątkiem są rzadko występujące powikłania po środku kontrastowym.

Rezonans Magnetyczny (w skrócie MR, RM, MRI) to nieinwazyjne badanie diagnostyczne wykorzystujące pole magnetyczne i fale radiowe do obrazowania ciała.

Jak powstaje obraz?

Pacjent zostaje umieszczony w dużym magnesie, który wygląda podobnie do tomografu komputerowego, jest jednak znacznie większy i „dłuższy”. Po umieszczeniu w magnesie, wysyłane są w kierunku pacjenta fale radiowe oddziaływujące z jądrami wodorów (które wchodzą w skład każdej komórki ciała atomów wodoru). Protony umieszczone w silnym polu magnetycznym ulegają namagnesowaniu, następnie pochłaniając impulsy fal elektromagnetycznych zmieniają parametry magnetyzacji. Dopasowują one swoje ustawienie do kierunku działania pola magnetycznego – ruch ten jest odbierany przez znajdujące się w aparacie detektory, a następnie przekształcany na obrazy widoczne na ekranie komputera.

Aby uzyskać dobry odbiór sygnału z ciała ludzkiego system MR musi być odizolowany od wszelkich zewnętrznych fal elektromagnetycznych. Dlatego aparat MR umieszczony jest w specjalnym pomieszczeniu w tzw. klatce Faradaya.

Pole magnetyczne aktywne jest cały czas. Nie można go wyłączyć, ani zmniejszyć jego mocy. Jest to po prostu wielki magnes, który przyciąga wszystko w pobliżu 3 metrów. „Głośna praca” i hałas w trakcie badania to aktywność pola gradientowego.

Wiedza w pigułce na temat MR:

MR jest badaniem nieinwazyjnym praktycznie całkowicie obojętnym dla organizmu, wobec tego nie ma żadnych zaostrzeń co do częstości jego wykonywania.
Najkrótsze badanie rezonansem magnetycznym trwa około 30 minut.
Badanie MR jest badaniem prawie dwa razy dokładniejszym niż TK.
Największym przeciwskazaniem do wykonania MR jest rozrusznik serca, pompy insulinowe, neurostymulatory, implanty słuchowe, klipsy wewnątrzczaszkowe, metalowe opiłki w oku, czy inne wszczepione metalowe elementy niewiadomego pochodzenia.
Dozwolone w MR są endoprotezy, metalowe szwy chirurgiczne, czy inne elementy metalo-podobne w ciele, jednak tylko za odpowiednią dokumentacją potwierdzającą o jego bezpieczeństwie w rezonansie.
Przeciwskazaniem względnym (bądź takim, którego brak wykonania zagraża życiu matki) jest pierwszy trymestr ciąży, ponieważ ciało w trakcie wykonywania badania się nagrzewa, co nie jest obojętne w tym okresie dla płodu.
Powszechnym mitem jest wykonywanie MR całego ciała – realizowanie takich badań w niektórych placówkach jest bardzo ogólne i często może wnieść wiele mniej niż standardowa tomografia.
W większości przypadków do badania MR, (pod warunkiem, że jest ono bez kontrastu), nie trzeba się w żaden szczególny sposób przygotowywać.
Do badania MR nie wolno wchodzić z metalowymi elementami – przed badaniem pacjent ma czas na to, aby takowych rzeczy się pozbyć w specjalnym pomieszczeniu (szatni czy pokoju pacjenta). Kobiety najczęściej proszene są również o zdjęcie biustonosza. Guziki w spodniach nie stanowią zagrożenia, czy przeciwwskazania - wystarczy, że pacjent w pracowni zsunie, bądź zdejmie spodnie (jednak nie dotyczy to wszystkich przypadków).
Wejście z telefonem do MR może spowodować jego uszkodzenie (np. trwałą utratę zasięgu), z kartą bankową – rozmagnesowanie, z zegarkiem – początkowo nic, jednak z czasem zacznie spóźniać, a wizyta u zegarmistrza może okazać się bezskuteczna.
Osoba obsługująca rezonans magnetyczny to technik elektroradiologii.
Rezonans posiada ograniczenia wagowe oraz objętościowe. Standardowo maksymalna nośność stołu wynosi 130 kg, a szerokość 70 cm, dlatego osoby otyłe muszą liczyć się ze znacznie zmniejszonym komfortem badania.
W trakcie badania MR nie można się poruszać. Aparat jest bardzo czuły na ruch i w zależności od badanej okolicy, potrafi zarejestrować nawet poruszenie spowodowane głębszym oddechem.
Nie zaleca się wykonywania badania osobom, które mają problem z dłuższym leżeniem w tej samej pozycji (w większości przypadków na plecach), ponieważ poruszona sekwencja = wydłużenie badania, całkowite jego zakończenie, czy brak diagnostycznego opisu badania.
Komunikacja pomiędzy pacjentem, a technikiem jest znacznie ograniczona i porozumiewają się najczęściej tylko za pomocy alarmu. Mimo wbudowanego mikrofonu, który posiada rezonans, nie w każdym aparacie za jego pomocą, jest możliwa komunikacja, głównie ze względu na hałas, wytwarzany przez aparat.
Badanie MR jest całkowicie bezpieczne i bezbolesne. Odczuwalne może być jedynie nagrzewanie się ciała w trakcie badania (jednak nie u każdego). Nie należy jednak do przyjemnych badań ze względu na ogromny hałas wywołany polem gradientowym w trakcie badania.
Rezonans w zależności od badania, tworzy zazwyczaj przekrój badanej okolicy w trzech płaszczyznach. Podzielone są na sekwencje, które można indywidualnie zaplanować.
Badanie MR nie jest wskazane u osób z silną klaustrofobią. Mimo, iż rezonans nie jest aparatem zamkniętym, to możliwość ruchów jest znacznie ograniczona. Często powoduje uczucie zamknięcia „jak w trumnie” nawet u osób, które nie mają zdiagnozowanej klaustrofobii.

Jest to tak naprawdę tylko mała cząstka na temat tych dwóch badań diagnostyki obrazowej. Zakres wiedzy w tym obszarze jest ogomny i niejedna osoba zanudziłaby się przy czytaniu.

Artykuł powstał na podstawie wiedzy własnej.

clouud · 22 Kwietnia 2020

Świetna praca, tym bardziej, że na podstawie wiedzy własnej!

Masz plusik.

kosmicznyy · 22 Kwietnia 2020

robisz bardzo ładne i mądre prace. Można się dużo dowiedzieć, plusik!

Zielonaa. · 23 Kwietnia 2020

Przeczytałam. Są to dla mnie dość przydatne i ciekawe informacje. Pracuje koordynując zespół obsługi świadczeń medycznych i na co dzień umawiamy ludzi ubezpieczonych do lekarzy i na badania w całej Polsce, w tym również MRI i TK. Dużo się dowiedziałam pracując wcześniej zarówno jako konsultant jak i teraz jako koordynator oraz z Twojej pracy. Dobrze jest mieć na forum osobę, która pisze na takie tematy, dzięki :)