Skocz do zawartości
Łukasz.

Co by było, gdybyś mógł znaleźć swoją bratnią duszę.

Rekomendowane odpowiedzi

Opublikowano

A gdybyś mógł odnaleźć jednego człowieka spośród ośmiu miliardów ludzi, który został stworzony właśnie dla ciebie? Bez pomyłek, rozczarowań i nieudanych związków. Czy zdecydowałbyś się oddać nauce prawo do wskazania osoby, którą pokochasz?

Wyobraź sobie ten dzień. Siedzisz wygodnie na kanapie, trzymając w dłoni smartfon, a na ekranie obserwujesz aplikację, o której od tygodnia mówią wszystkie światowe media. Nie jest to kolejny Tinder, Bumble ani żadna z dziesiątek platform obiecujących znalezienie miłości za pomocą kilku przesunięć palcem. Tym razem obietnica jest znacznie poważniejsza. Nie chodzi o poznanie interesującej osoby, znalezienie partnera na kilka miesięcy ani nawet o stworzenie udanego małżeństwa. Chodzi o odnalezienie człowieka, który pod każdym możliwym względem jest twoim idealnym biologicznym i psychologicznym odpowiednikiem. Jednego człowieka spośród niemal ośmiu miliardów mieszkańców Ziemi. Kogoś, z kim masz stworzyć związek pozbawiony niedopasowania, destrukcyjnych konfliktów i fundamentalnych różnic, które przez całe życie utrudniały ci budowanie bliskości.

Program nie prosi cię o napisanie kilku zdań o sobie, dodanie atrakcyjnego zdjęcia ani określenie, czy wolisz długie spacery, kino, czy wieczory spędzone pod kocem. Wymaga czegoś znacznie bardziej intymnego: próbki DNA, szczegółowego skanu aktywności neuronalnej, analizy profilu psychometrycznego, historii zachowań, reakcji emocjonalnych i mechanizmów podejmowania decyzji. Algorytm ma poznać nie tylko to, kim jesteś, ale również to, czego sam o sobie nie wiesz. Twoje lęki, mechanizmy obronne, potrzeby, sposób przywiązywania się do innych, reakcje na stres, seksualność, temperament i najgłębiej ukryte pragnienia. Wszystko zostaje sprowadzone do jednego celu: odnalezienia osoby, z którą osiągniesz stuprocentową kompatybilność.

Przez pierwsze godziny podchodzisz do tego z niedowierzaniem. Przecież miłość nie jest równaniem matematycznym. Nie da się jej zamknąć w tabeli, opisać szeregiem zmiennych i wyliczyć za pomocą procesora. Przynajmniej tak ci się dotychczas wydawało. Jednak ciekawość okazuje się silniejsza od sceptycyzmu. Wysyłasz próbki, wykonujesz wymagane badania i czekasz. Po trzech dniach telefon delikatnie wibruje na stoliku. Na ekranie pojawia się komunikat: „Znaleziono idealne dopasowanie: 100,000%”. Poniżej widzisz imię, zdjęcie, wiek i miejsce zamieszkania. Aplikacja podaje nawet przewidywany poziom satysfakcji ze wspólnego życia oraz prawdopodobieństwo utrzymania relacji do końca waszych dni.

To kobieta z sąsiedniego miasta. Nie znasz jej, nigdy wcześniej jej nie spotkałeś, a jednak system twierdzi, że właśnie znalazłeś najważniejszego człowieka w swoim życiu. Umawiacie się w niewielkiej kawiarni. Kiedy wchodzi, przez chwilę nie wiesz, co powiedzieć. Nie dlatego, że jest wyjątkowo piękna, chociaż z pewnością przyciąga twoją uwagę. Coś w jej obecności sprawia, że czujesz niepokojącą znajomość. Rozmawiacie przez godzinę, potem drugą. Nie musicie udawać kogoś, kim nie jesteście. Nie zastanawiasz się nad każdym wypowiedzianym zdaniem, nie analizujesz jej reakcji i nie próbujesz dopasować własnego zachowania do oczekiwań drugiej strony. Jej poczucie humoru współgra z twoim, sposób komunikacji odpowiada twoim potrzebom, a jej obecność wywołuje reakcje emocjonalne, których wcześniej nie potrafiłeś doświadczyć. Nie oznacza to, że natychmiast znasz ją na wylot. Oznacza jedynie, że wszystko, co dotychczas było trudne w poznawaniu drugiego człowieka, nagle staje się zaskakująco naturalne.

Wracasz do domu i przez dłuższą chwilę patrzysz w sufit. Zastanawiasz się, czy właśnie wydarzyło się coś niezwykłego, czy może od początku miałeś rację, a wszystkie dotychczasowe rozczarowania były jedynie konsekwencją poszukiwania w niewłaściwych miejscach. Nauka właśnie obiecała ci coś, czego przez tysiąclecia nie potrafiła zagwarantować żadna religia, filozofia ani romantyczna literatura: pewność, że gdzieś istnieje ktoś, z kim możesz stworzyć idealny związek. I właśnie wtedy zaczyna się eksperyment, którego konsekwencji nie jesteś jeszcze w stanie przewidzieć.

Kiedy cały świat zaczyna szukać swojej drugiej połowy

Nie jesteś jedyną osobą, która zdecydowała się zaufać algorytmowi. W ciągu pierwszych dwóch miesięcy aplikację pobierają niemal trzy miliardy ludzi. Celebryci, politycy, sportowcy, pracownicy korporacji, emeryci, nastolatkowie i osoby, które od lat nie potrafiły odnaleźć się w świecie randkowania, ustawiają się w kolejkach do laboratoriów. W niektórych krajach badania stają się bezpłatne, w innych finansują je prywatne przedsiębiorstwa, które doskonale rozumieją, że uczestniczą właśnie w największej rewolucji społecznej XXI wieku.

Tradycyjne aplikacje randkowe tracą użytkowników w tempie, którego nie przewidział żaden analityk rynku. Po co spędzać miesiące na przeglądaniu profili, wymienianiu wiadomości, przeżywaniu rozczarowań i umawianiu kolejnych spotkań, skoro można otrzymać gotową odpowiedź? Znika potrzeba zastanawiania się, czy ktoś odwzajemnia zainteresowanie. Nie musisz już zgadywać, czy wasze charaktery będą do siebie pasować. Nie potrzebujesz nawet szczęścia, które dotychczas odgrywało tak ogromną rolę w poznawaniu drugiego człowieka.

Zaczynasz zauważać, że ludzie coraz częściej nie pytają już o to, czy jesteś z kimś związany. Pytają, czy znasz już swoje dopasowanie. Wynik staje się nowym elementem tożsamości, niemal tak naturalnym jak imię, nazwisko czy data urodzenia. W mediach społecznościowych pojawiają się zdjęcia par opatrzone informacją o ich kompatybilności. Restauracje organizują specjalne wieczory dla osób odnalezionych przez algorytm, a biura podróży przygotowują pakiety dla idealnie dopasowanych partnerów. Z początku wydaje ci się to niewinną modą. Kolejnym społecznym trendem, który za kilka lat zostanie zastąpiony czymś innym. Szybko jednak odkrywasz, że technologia nie zmieniła jedynie sposobu poznawania ludzi. Zaczęła zmieniać sposób, w jaki oceniasz tych, których już znasz.

Wielkie porzucenie, czyli dewaluacja dotychczasowej miłości

Pewnego wieczoru spotykasz się ze swoim najlepszym przyjacielem. Znacie się od kilkunastu lat. Byłeś na jego ślubie, pomagałeś mu podczas przeprowadzki, odwiedzałeś go w szpitalu i niejednokrotnie słuchałeś jego narzekań na codzienne obowiązki. Od dziesięciu lat jest w związku małżeńskim, wychowuje dwójkę dzieci i, przynajmniej z twojej perspektywy, prowadzi całkiem udane życie. Tym razem nie rozmawiacie jednak o pracy, samochodach ani planach na wakacje. Pokazuje ci wyniki aplikacji. Jego stuprocentowe dopasowanie mieszka w Hiszpanii. Jest od niego młodsze o kilka lat, nie ma dzieci i według systemu może zapewnić mu poziom satysfakcji emocjonalnej, którego nigdy wcześniej nie doświadczył.

Próbujesz żartować. Pytasz, czy zamierza teraz zostawić żonę i dzieci dla kobiety, której nawet nie zna. Przyjaciel nie odpowiada od razu. W końcu mówi coś, co zapamiętasz na długo: „Dlaczego miałbym rezygnować z czegoś, co może być idealne, tylko dlatego, że wcześniej przyzwyczaiłem się do czegoś dobrego?”. Tydzień później pakuje walizki.

Nie jest to odosobniony przypadek. W ciągu kolejnych miesięcy świat doświadcza fali rozwodów, rozstań i rozpadów rodzin. Ludzie porzucają partnerów, z którymi spędzili dwadzieścia, trzydzieści, a czasem czterdzieści lat. Niektórzy robią to spokojnie, inni w atmosferze wzajemnych oskarżeń. Jeszcze inni próbują przekonać samych siebie, że nie wyrządzają nikomu krzywdy, ponieważ przecież mają prawo do szczęścia. Zaczynasz dostrzegać, jak niebezpieczne okazuje się jedno pozornie niewinne założenie: skoro istnieje ktoś, kto pasuje do ciebie lepiej, obecny związek automatycznie staje się mniej wartościowy.

Nagle wspólne wspomnienia przestają być argumentem. Lata spędzone razem zaczynają przypominać koszt utopiony, którego nie warto uwzględniać przy podejmowaniu kolejnych decyzji. Człowiek, który przez dekady był twoim najbliższym przyjacielem, partnerem i powiernikiem, zostaje sprowadzony do wyniku procentowego. Zastanawiasz się, co dzieje się z miłością, która nie osiągnęła stuprocentowej kompatybilności. Czy była mniej prawdziwa? Czy wszystkie wspólne poranki, rozmowy do późnej nocy, pojednania po kłótniach i drobne gesty troski stają się nagle nieważne? Czy naprawdę można uznać trzydzieści lat wspólnego życia za nieudany eksperyment tylko dlatego, że gdzieś na świecie istnieje ktoś, z kim prawdopodobnie byłoby łatwiej?

Najbardziej niepokojące okazuje się jednak to, że system nie musi nikogo zmuszać do odejścia. Wystarczy, że zaszczepi w człowieku przekonanie, iż może otrzymać coś lepszego.

Dzieci, które nie pasowały do nowego świata

W pewnym momencie przestajesz myśleć wyłącznie o dorosłych. Zaczynasz dostrzegać dzieci, które znalazły się w samym środku rewolucji, chociaż nigdy nie prosiły o jej nadejście. Wyobraź sobie siedmioletnią dziewczynkę, która pewnego dnia pyta mamę, dlaczego tata już z nimi nie mieszka. Matka próbuje tłumaczyć, że tata musi odnaleźć własne szczęście, że istnieją ludzie, którzy pasują do siebie lepiej, że wszystko będzie dobrze. Dziewczynka nie rozumie tych argumentów. Wie jedynie, że tata nie przychodzi już czytać jej bajek, nie pomaga budować zamków z klocków i nie całuje jej w czoło przed snem.

Kilka miesięcy później ojciec pojawia się na urodzinach córki. Przynosi prezent, uśmiecha się i zapewnia, że nadal ją kocha. Jednak dziewczynka widzi, że jego życie toczy się już gdzie indziej. Ma nową partnerkę, nowe mieszkanie i nową rodzinę, która według algorytmu zapewnia mu pełnię szczęścia. Nie możesz przecież oczekiwać, że dziecko zrozumie, dlaczego jego rodzice uznali biologiczną kompatybilność za ważniejszą od wspólnie zbudowanego domu.

Pojawia się również inny problem. Co stanie się z samym rodzicielstwem, kiedy technologia zacznie wskazywać nie tylko idealnych partnerów, ale również najlepsze kombinacje genetyczne dla przyszłego potomstwa? Czy ludzie zaczną wybierać partnerów pod kątem zdrowia, inteligencji, odporności i przewidywanych predyspozycji dzieci? Czy pojawi się presja, aby posiadanie potomstwa z osobą inną niż wskazana przez algorytm uznawać za nieodpowiedzialne? Granica między poszukiwaniem miłości a projektowaniem człowieka zaczyna się niebezpiecznie zacierać.

Wtedy przypominasz sobie Nowy wspaniały świat Aldousa Huxleya. Społeczeństwo, w którym porządek, stabilność i kontrola mają większą wartość niż indywidualne pragnienia, nie wydaje się już tak odległą literacką wizją. Być może nie potrzebujesz nawet przymusu państwowego, aby podporządkować ludzi jednemu modelowi szczęścia. Wystarczy technologia, która przekona ich, że właśnie tego szczęścia powinni pragnąć.

Kiedy miłość przestaje być sztuką

W czwartym miesiącu zaczynasz dostrzegać coś, czego nie przewidziałeś podczas pierwszego spotkania ze swoją idealną partnerką. Wasz związek jest harmonijny. Nie kłócicie się o pieniądze, obowiązki, sposób spędzania wolnego czasu ani drobiazgi, które w innych relacjach potrafią przerodzić się w poważne konflikty. Potraficie rozmawiać, rozumiecie swoje potrzeby i niemal instynktownie wyczuwacie, kiedy drugie z was potrzebuje bliskości, a kiedy odrobiny przestrzeni.

Z początku wydaje ci się to spełnieniem marzeń. W końcu właśnie tego chciałeś. Nie musisz już tłumaczyć, dlaczego pewne słowa sprawiają ci przykrość, dlaczego czasami potrzebujesz ciszy ani dlaczego drobne gesty mają dla ciebie większe znaczenie niż kosztowne prezenty. Z czasem jednak zaczynasz zastanawiać się, czy w tej relacji jest jeszcze miejsce na odkrywanie drugiego człowieka. Nie poznajesz jej stopniowo, nie uczysz się jej reakcji i nie próbujesz zrozumieć świata, który przez lata kształtował jej osobowość. Wiele odpowiedzi otrzymałeś przecież jeszcze przed pierwszą randką. Algorytm wyjaśnił ci, jak funkcjonuje jej psychika, jakie ma potrzeby i w jaki sposób reaguje na określone sytuacje.

Nie oznacza to, że przestała być tajemnicą. Oznacza jednak, że zaczynasz traktować ją jak osobę, którą już znasz, chociaż tak naprawdę dopiero rozpoczynacie wspólne życie. Właśnie tutaj warto przywołać Ericha Fromma i jego O sztuce miłości. Filozof i psychoanalityk zwracał uwagę na fundamentalną różnicę między pragnieniem bycia kochanym a umiejętnością kochania. W jego ujęciu miłość nie jest wyłącznie stanem emocjonalnym, który przydarza się człowiekowi. Jest aktywnością, postawą i sztuką wymagającą zaangażowania. Fromm przypominał, że dojrzała miłość pozwala dwóm osobom stać się sobie bliskimi, nie odbierając im indywidualności. Dwa byty mogą stać się jednym, a mimo to pozostać dwoma.

I właśnie ten element zaczyna znikać z twojego świata. Przestajesz uczyć się cierpliwości, ponieważ niemal nigdy nie musisz jej okazywać. Nie ćwiczysz przebaczania, bo algorytm wyeliminował większość sytuacji, w których mogłoby być potrzebne. Nie uczysz się rozpoznawać cudzych granic, ponieważ system już wcześniej dobrał osobę, której granice naturalnie współgrają z twoimi. Oczywiście idealne dopasowanie nie oznacza, że przestajecie być ludźmi. Możecie chorować, przeżywać żałobę, stracić pracę, zmagać się z problemami finansowymi i doświadczać wydarzeń, na które żaden algorytm nie przygotuje was w pełni. Jednak właśnie w takich chwilach odkrywasz, że nie nauczyłeś się budować relacji w trudnych warunkach.

Miłość nie polega przecież wyłącznie na tym, że ktoś doskonale rozumie twoje potrzeby. Czasami polega na tym, że próbuje cię zrozumieć, chociaż nie potrafi. Że zostaje obok, mimo iż nie zna właściwych słów. Że potrafi przyznać się do błędu, przeprosić i spróbować jeszcze raz. Jeżeli zabierzesz człowiekowi wszystkie okazje do ćwiczenia tych umiejętności, czy rzeczywiście uczynisz go szczęśliwszym?

Perfekcja, która nie potrafi przetrwać niedoskonałości

Wyobraź sobie, że pewnego dnia tracisz pracę. Wracasz do domu rozdrażniony, przygnębiony i pełen obaw o przyszłość. Twoja partnerka próbuje cię wesprzeć, ale tym razem nie potrafisz odpowiedzieć jej tak, jak zwykle. Zamykasz się w sobie, odrzucasz pomoc i wypowiadasz kilka niepotrzebnych słów. W waszym dotychczasowym życiu takie sytuacje praktycznie nie występowały. Teraz jednak pojawia się coś, czego nie potrafisz rozwiązać za pomocą wyuczonych mechanizmów harmonijnego współistnienia. Ona również nie wie, jak zareagować. Nie rozumie, dlaczego człowiek, który dotychczas tak dobrze odpowiadał na jej potrzeby, nagle staje się nieprzewidywalny.

Przez kilka dni unikacie rozmów. Nie dochodzi do spektakularnej kłótni ani dramatycznego rozstania. Pojawia się zwykła ludzka bezradność. I właśnie ona okazuje się dla was czymś niemal obcym. Zaczynasz rozumieć, że kompatybilność nie jest tym samym co odporność. Możesz idealnie pasować do drugiego człowieka w codziennych warunkach, a mimo to nie wiedzieć, jak wspólnie przejść przez tragedię.

W tym miejscu pojawia się jeszcze jeden paradoks. Być może algorytm rzeczywiście potrafi ograniczyć konflikty, ale czy powinien je całkowicie eliminować? Czy człowiek pozbawiony okazji do konfrontowania własnych przekonań, uczenia się kompromisów i naprawiania błędów nie zacznie oczekiwać, że cały świat będzie funkcjonował według podobnego schematu? Stajesz się mniej tolerancyjny wobec niedoskonałości. Nie tylko w związku, ale również w przyjaźniach, rodzinie i codziennych kontaktach. Każdy, kto nie reaguje zgodnie z twoimi oczekiwaniami, zaczyna wydawać ci się trudny, męczący albo nieodpowiedni. Nie musisz już niczego naprawiać. Możesz po prostu szukać czegoś, co będzie działało lepiej.

Zdrada idealnego dopasowania

W pewnym momencie pojawia się pytanie, którego twórcy aplikacji woleliby nie słyszeć: czy można zdradzić człowieka, który jest twoim stuprocentowym dopasowaniem? Przecież nadal jesteś człowiekiem. Nadal możesz odczuwać fascynację, pożądanie, ciekawość i potrzebę doświadczenia czegoś nowego. Możesz spotkać osobę, która nie pasuje do ciebie biologicznie ani psychologicznie, ale której obecność wywołuje emocje, których nie potrafisz racjonalnie wyjaśnić. Co zrobisz, kiedy poczujesz pociąg do kogoś, kto według algorytmu pasuje do ciebie zaledwie w 43 procentach?

Być może początkowo uznasz to za chwilowe zauroczenie. Później zaczniesz się zastanawiać, czy twoje potrzeby rzeczywiście zostały zaspokojone, czy po prostu nauczyłeś się funkcjonować w idealnie zaprojektowanym związku. A może właśnie dlatego, że wszystko jest tak przewidywalne, zaczynasz tęsknić za czymś, czego nie da się zaplanować? Pojawiają się pierwsze zdrady. Niektóre są fizyczne, inne emocjonalne. Ludzie zaczynają ukrywać znajomości, kasować wiadomości i korzystać z nielegalnych platform randkowych, które nie wymagają przedstawiania wyników kompatybilności.

System próbuje reagować. Wprowadza dodatkowe analizy, ostrzeżenia i prognozy dotyczące ryzyka niewierności. Pojawiają się nawet sugestie, że niektóre zachowania partnera mogą świadczyć o spadku satysfakcji z relacji. Wkrótce odkrywasz, że w świecie idealnych związków zdrada staje się czymś więcej niż złamaniem zaufania. Zaczyna być traktowana jak odstępstwo od biologicznego przeznaczenia. A przecież nie istnieje algorytm, który może zagwarantować, że człowiek nigdy nie zmieni zdania.

Miłość jako produkt, na którym ktoś musi zarabiać

Nie trzeba długo czekać, aby za idealnym dopasowaniem pojawił się wielki biznes. Początkowo aplikacja jest bezpłatna. Później okazuje się, że podstawowa wersja pozwala jedynie poznać wynik i dane partnera. Pełna analiza związku wymaga wykupienia subskrypcji. Kolejne pakiety umożliwiają przewidywanie konfliktów, monitorowanie zmian w profilu psychologicznym i otrzymywanie rekomendacji dotyczących zachowania.

Możesz dowiedzieć się, kiedy twoja partnerka będzie najbardziej podatna na rozmowę, jakie gesty wywołują u niej największe poczucie bezpieczeństwa i w jaki sposób najlepiej rozwiązywać nieporozumienia. System zaczyna podpowiadać, kiedy warto zaplanować wspólny wyjazd, jak często okazywać czułość i jakie tematy mogą wywoływać napięcie. Z pozoru brzmi to jak niezwykle pomocne narzędzie. Problem pojawia się wtedy, gdy zaczynasz traktować te wskazówki jako obowiązujący instruktaż.

Nie pytasz już partnerki, czego potrzebuje. Sprawdzasz raport. Nie próbujesz zrozumieć jej zachowania. Analizujesz dane. Nie zastanawiasz się, dlaczego jest smutna. Otwierasz aplikację, która przedstawia trzy najbardziej prawdopodobne przyczyny jej nastroju. Związek staje się projektem zarządzanym przez zewnętrzny system.

Z czasem pojawiają się również reklamy. Restauracje, hotele, biura podróży i producenci produktów dla par otrzymują dostęp do nowych możliwości targetowania. Twoje dane biologiczne i psychologiczne, choć początkowo przedstawiane jako absolutnie poufne, stają się niezwykle cennym zasobem komercyjnym. Zastanawiasz się, czy firma ubezpieczeniowa nie zacznie wykorzystywać wyników kompatybilności przy ustalaniu składek. Czy pracodawcy nie będą sprawdzać, czy kandydat znajduje się w stabilnym związku? Czy banki nie uznają idealnie dopasowanych par za bardziej wiarygodnych kredytobiorców?

A może pojawi się jeszcze bardziej przerażająca możliwość: dostęp do pełnych wyników będzie wymagał wykupienia odpowiedniego pakietu, a osoby, które nie będą mogły sobie na niego pozwolić, zostaną skazane na korzystanie z niepełnych danych? Miłość, która miała być dostępna dla każdego, staje się kolejnym przywilejem tych, których na nią stać.

Sieroty algorytmiczne i ludzie skazani na samotność

Największy dramat zaczyna się jednak tam, gdzie algorytm nie potrafi spełnić swojej obietnicy. Wyobraź sobie dwudziestoletniego chłopaka, który otrzymuje wynik swojego badania. Jego idealna partnerka ma obecnie siedemdziesiąt pięć lat. Mieszka na drugim końcu świata, prowadzi własne życie i nie ma żadnej możliwości, aby ich drogi kiedykolwiek się przecięły. Co ma zrobić? Czekać? Spróbować zapomnieć? A może uznać, że całe jego życie będzie jedynie niedoskonałą wersją czegoś, co mogłoby się wydarzyć?

Pomyśl również o kobiecie, której idealne dopasowanie zginęło w wypadku samochodowym pięć lat przed narodzinami technologii. System wskazuje jej nazwisko, datę urodzenia i informację o śmierci. Nie może już niczego zmienić. Nie może poznać tej osoby, usłyszeć jej głosu ani sprawdzić, czy rzeczywiście poczułaby coś wyjątkowego podczas pierwszego spotkania. Otrzymuje jedynie potwierdzenie, że gdzieś istniał człowiek, z którym mogła stworzyć idealny związek.

Pojawia się nowa grupa społeczna: sieroty algorytmiczne. Ludzie, których dopasowania są niedostępne, nieżyjące, niepełnoletnie albo jeszcze nienarodzone. W ich przypadku technologia nie daje nadziei. Daje certyfikat niespełnionego przeznaczenia. Najbardziej okrutne okazuje się to, że wcześniej mogli być szczęśliwi. Mogli zakochiwać się, budować relacje, wychowywać dzieci i tworzyć własne historie. Teraz jednak każda próba nawiązania związku odbywa się w cieniu świadomości, że gdzieś istnieje ktoś lepszy.

W społeczeństwie, w którym większość ludzi może pochwalić się idealnym dopasowaniem, samotność przestaje być neutralnym stanem cywilnym. Zaczyna przypominać społeczną porażkę. Osoby bez dostępnej bratniej duszy stają się przedmiotem współczucia, a czasem nawet pogardy. Niektórzy próbują ukrywać swoje wyniki. Inni odmawiają wykonania badań. Powstają ruchy sprzeciwiające się algorytmicznej selekcji partnerów, a ich członkowie określają siebie mianem wolnych kochanków. Twierdzą, że człowiek ma prawo kochać kogoś, kto nie został mu wskazany przez żadną maszynę.

W odpowiedzi społeczeństwo zadaje im jedno pytanie: dlaczego świadomie wybierasz mniej?

Czy możesz odmówić poznania swojej bratniej duszy?

W pewnym momencie zaczynasz zastanawiać się, czy wykonanie badania rzeczywiście powinno być obowiązkiem każdego człowieka. Co, jeśli jesteś szczęśliwy? Masz partnerkę, z którą spędziłeś kilkanaście lat. Macie wspólny dom, dzieci, przyjaciół i historię, której nie zamieniłbyś na żadną inną. Nie szukasz nikogo nowego. Nie czujesz potrzeby sprawdzania, czy istnieje ktoś, kto pasuje do ciebie lepiej.

Mimo to presja społeczna staje się coraz większa. Znajomi pytają, dlaczego nie wykonałeś badania. Rodzina przekonuje, że powinieneś poznać prawdę. Media przedstawiają historię par, które odnalazły się po latach, a eksperci przekonują, że świadome rezygnowanie z możliwości poznania idealnego partnera jest przejawem emocjonalnego ograniczenia. Zaczynasz mieć wątpliwości. Nie dlatego, że przestałeś kochać swoją partnerkę, ale dlatego, że nie wiesz, czy masz prawo nie wiedzieć.

I właśnie tutaj pojawia się kolejny problem: czy sama wiedza o istnieniu idealnego dopasowania może zniszczyć związek, nawet jeśli nigdy nie zdecydujesz się go poznać? Być może od tej chwili każde nieporozumienie będzie przypominało ci, że gdzieś istnieje ktoś, z kim prawdopodobnie nie musiałbyś go przeżywać. Każda kłótnia stanie się argumentem przemawiającym za wykonaniem badania. Każdy trudniejszy dzień będzie rodził pytanie, czy nie wybrałeś niewłaściwie. Algorytm nie musi więc rozbijać twojego związku. Wystarczy, że sprawi, iż zaczniesz wątpić w jego wartość.

Świat bez romantycznej tęsknoty

Pewnego popołudnia siedzisz w parku. Obok ciebie przechodzą pary, które trzymają się za ręce, śmieją i rozmawiają. Wydają się szczęśliwe. Patrzysz na nie i zastanawiasz się, czy wszystkie rzeczywiście są zakochane, czy może po prostu znalazły się w relacjach, które zostały dla nich zaprojektowane. Przypominasz sobie literaturę, muzykę i malarstwo. Przypominasz sobie Romea i Julię, których uczucie rozkwitało wbrew podziałom rodzinnym, zakazom i okolicznościom. Myślisz o Werterze Goethego, o jego nieodwzajemnionej miłości, która stała się źródłem ogromnego cierpienia. Przypominasz sobie niezliczone wiersze, piosenki i powieści, w których człowiek próbował opisać coś, czego nie potrafił zdobyć.

I zaczynasz się zastanawiać, co stanie się z tą częścią ludzkiej kultury, kiedy zniknie potrzeba poszukiwania, niepewność i ból niespełnionych uczuć. Czy nadal będziesz pisać wiersze o tęsknocie, skoro twoja partnerka zawsze będzie obok? Czy będziesz komponować melancholijne melodie, jeśli nie doświadczysz nigdy rozstania? Czy literatura miłosna nadal będzie miała tę samą siłę, jeśli czytelnik nie będzie potrafił zrozumieć, dlaczego ktoś przez całe życie kochał osobę, z którą nigdy nie mógł być?

Nie oznacza to oczywiście, że ludzie przestaną tworzyć. Cierpienie nie jest jedynym źródłem sztuki, a szczęśliwi ludzie również mają historie do opowiedzenia. Zmieni się jednak coś istotnego: część doświadczeń, które przez stulecia inspirowały twórców, zostanie uznana za niepotrzebny koszt ludzkiego życia. W świecie, w którym miłość można otrzymać w postaci wyniku badania, niepewność przestaje być romantyczna. Staje się błędem, który należy wyeliminować. A przecież czasami najpiękniejsze historie rodziły się właśnie z tego, że człowiek nie wiedział, czy zostanie pokochany.

Kiedy nauka zaczyna definiować twoją tożsamość

Z czasem odkrywasz, że algorytm nie ogranicza się już do wskazywania partnerów. Zaczyna wpływać na sposób, w jaki ludzie postrzegają samych siebie. Wynik kompatybilności staje się społecznym wyznacznikiem wartości. Osoby, które otrzymują dopasowanie na poziomie 100%, są przedstawiane jako szczęściarze. Ci, których wynik wynosi 85%, zaczynają zadawać pytania. Czy coś jest z nimi nie tak? Czy mają gorszy profil biologiczny? Czy ich osobowość jest trudniejsza? Czy powinni skorzystać z terapii, aby poprawić własną kompatybilność?

Pojawia się nowa forma dyskryminacji. Ludzie zaczynają oceniać innych nie na podstawie ich charakteru, lecz na podstawie danych, których sami często nie rozumieją. Wartość człowieka zostaje sprowadzona do tego, jak dobrze pasuje do drugiego człowieka. Niektórzy zaczynają nawet zmieniać swoje zachowania, aby poprawić przyszłe wyniki. Korzystają z programów treningu emocjonalnego, terapii poznawczych i technologicznych modyfikacji, które mają zwiększyć ich atrakcyjność dla określonych profili biologicznych.

Czy nadal jesteś sobą, jeśli zaczynasz zmieniać własną osobowość po to, aby stać się lepszym partnerem według algorytmu? I czy rzeczywiście chodzi jeszcze o miłość, czy może o nieustanną optymalizację samego siebie?

Frankenstein, czyli człowiek, który stworzył własne przeznaczenie

W tym momencie przypominasz sobie powieść Mary Shelley Frankenstein. Victor Frankenstein, kierowany ambicją i fascynacją nauką, tworzy istotę, której później nie potrafi zapewnić odpowiedzialnej opieki. Jego eksperyment nie kończy się w chwili stworzenia życia. Właśnie wtedy rozpoczynają się konsekwencje decyzji, których wcześniej nie przewidział.

W twoim świecie sytuacja wygląda podobnie. Naukowcy stworzyli technologię, która miała rozwiązać jeden z najstarszych ludzkich problemów. Chcieli ograniczyć samotność, nieudane związki, przemoc i emocjonalne rozczarowania. Nie musieli mieć złych intencji. Być może naprawdę wierzyli, że robią coś dobrego. Jednak czy ktoś pomyślał o ludziach, którzy nie znajdą swojego dopasowania? O dzieciach porzuconych przez rodziców? O osobach, które stracą partnerów w imię matematycznej doskonałości? O społeczeństwie, które zacznie traktować indywidualność jako przeszkodę w osiąganiu szczęścia?

Technologia nie musi być zła, aby jej konsekwencje okazały się tragiczne. Największym błędem jej twórców może być przekonanie, że skoro potrafią przewidzieć ludzkie uczucia, potrafią również zrozumieć ich znaczenie.

Czy idealne dopasowanie oznacza miłość?

I tutaj dochodzisz do pytania, które powinno niepokoić cię bardziej niż wszystkie poprzednie konsekwencje. Czy naprawdę kochasz swoją partnerkę? A może kochasz sposób, w jaki reaguje na ciebie jej organizm? Może kochasz przewidywalność, bezpieczeństwo i fakt, że niemal każda twoja potrzeba znajduje odpowiedź? Może jesteś po prostu człowiekiem, któremu przedstawiono najbardziej dopasowaną biologicznie i psychologicznie osobę, a twój mózg wykonał resztę pracy?

Nie jest to pytanie o to, czy twoje emocje są prawdziwe. Przecież je odczuwasz. Twoja radość, przywiązanie, pożądanie i tęsknota nie stają się mniej rzeczywiste tylko dlatego, że ktoś przewidział ich wystąpienie. Problem leży gdzie indziej. Czy twoja partnerka jest dla ciebie kimś, kogo świadomie wybierasz, czy kimś, kogo otrzymałeś jako najlepsze możliwe rozwiązanie?

Wyobraź sobie, że pewnego dnia system przestaje działać. Nie otrzymujesz już raportów, rekomendacji ani prognoz. Zostajecie sami, bez technologicznego wsparcia, bez gwarancji i bez zapewnienia, że jesteście dla siebie stworzeni. Czy nadal będziesz potrafił ją wybierać? Czy będziesz potrafił zostać, kiedy pojawią się trudności? Przebaczyć, kiedy popełni błąd? Zrozumieć, kiedy nie będzie potrafiła wyjaśnić własnych emocji? Czy nadal uznasz ją za najważniejszą osobę w swoim życiu, jeśli pewnego dnia przestanie spełniać wszystkie twoje oczekiwania?

Być może właśnie wtedy odkryjesz, że algorytm znalazł ci idealnego partnera, ale nigdy nie nauczył cię, jak być partnerem.

Ostatni wybór należy do ciebie

Mija rok od momentu, w którym pobrałeś aplikację. Świat wygląda inaczej. Niektóre rodziny się rozpadły, inne powstały na nowo. Tradycyjne randkowanie stało się niszowym zjawiskiem, a ludzie bez dostępnego dopasowania próbują odnaleźć własne miejsce w społeczeństwie. Miłość została opisana, zmierzona, skatalogowana i zamieniona w usługę, której jakość można kontrolować.

Siedzisz wieczorem obok swojej partnerki. Czytasz wiadomości, w których kolejny raz pojawiają się informacje o nowych funkcjach aplikacji. Tym razem system oferuje aktualizację waszego profilu. Możecie sprawdzić, czy wasza kompatybilność nadal wynosi 100%, czy może w ostatnich miesiącach pojawiły się niewielkie odchylenia. Patrzysz na nią. Uśmiecha się, pyta, czy wszystko w porządku, a ty przez chwilę nie potrafisz odpowiedzieć.

Przypominasz sobie pierwsze spotkanie. Jej głos, sposób, w jaki poprawiała włosy, śmiech i moment, w którym poczułeś, że znacie się znacznie dłużej, niż wskazywałaby na to rzeczywistość. Byłeś szczęśliwy. Nadal jesteś. Nie chcesz jej stracić. Ale zaczynasz rozumieć, że nigdy nie dowiedziałeś się, jak wyglądałaby wasza historia bez algorytmu. Nie wiesz, czy spotkalibyście się przypadkiem. Czy zwróciłbyś na nią uwagę w zatłoczonym autobusie, sklepie albo na ulicy. Czy zakochałbyś się w niej, gdybyście początkowo nie potrafili znaleźć wspólnego języka. Czy po pierwszej kłótni próbowałbyś naprawić relację, czy po prostu uznałbyś, że to nie jest właściwa osoba.

Nie wiesz nawet, czy potrafiłbyś ją pokochać, gdyby system wcześniej nie powiedział ci, że powinieneś.

I być może to jest najważniejszy problem całego eksperymentu. Algorytm nie odebrał ci możliwości odczuwania. Nie zabrał ci emocji, bliskości ani zdolności do przywiązania. Odebrał ci coś znacznie subtelniejszego: możliwość odkrywania, że drugi człowiek jest dla ciebie ważny, zanim ktokolwiek zdążył ci to powiedzieć.

Miłość nigdy nie była wyłącznie odnajdywaniem odpowiedniego elementu, który pasuje do ciebie jak odlew wykonany w fabryce. Była również spotkaniem dwóch odrębnych światów, które nie zawsze rozumiały się od pierwszego dnia. Była próbą, błędem, rozmową, przebaczeniem, cierpliwością i decyzją, aby mimo niedoskonałości spróbować jeszcze raz. Być może nie każdy związek zasługuje na ratowanie. Być może niektórych ludzi rzeczywiście nigdy nie powinno się spotkać. Nie każda relacja jest piękna, zdrowa i warta poświęcenia. Nie można romantyzować przemocy, krzywdy ani cierpienia. Jednak czym innym jest uwolnienie człowieka od destrukcyjnej relacji, a czym innym przekonanie go, że każda niedoskonałość oznacza istnienie lepszego wyboru.

W świecie idealnych dopasowań możesz otrzymać wszystko, czego pragnąłeś. Bez niepewności, odrzucenia i długiego oczekiwania. Możesz poznać osobę, która rozumie cię lepiej niż ktokolwiek wcześniej. Możesz zbudować z nią życie, o jakim marzyłeś. Tylko czy będziesz jeszcze potrafił docenić to, że ktoś każdego dnia wybiera właśnie ciebie?

Bo być może największą tragedią nie będzie to, że algorytm pomyli się i wskaże niewłaściwą osobę. Największą tragedią będzie sytuacja, w której rzeczywiście wskaże tę właściwą, a ty nigdy nie dowiesz się, czy potrafiłbyś ją odnaleźć, gdyby nie zrobił tego za ciebie.

 

I teraz pomyśl o sobie. Gdybyś jutro otrzymał powiadomienie informujące, że gdzieś na świecie znajduje się osoba, z którą możesz stworzyć idealny związek, czy zdecydowałbyś się ją poznać? A jeśli już dziś masz kogoś, kogo kochasz, czy odważyłbyś się sprawdzić, czy ta osoba naprawdę jest twoim najlepszym możliwym wyborem?

Bo może wcale nie potrzebujesz kogoś, kto pasuje do ciebie w stu procentach. Może potrzebujesz kogoś, kogo mimo wszystkich niedoskonałości będziesz chciał wybierać każdego dnia.

  • Lubię to! 2
  • Uwielbiam 2
  • Opiekun TeamSpeak 3
Opublikowano

Jaki sens miałoby mieć swojego bliskiego jako klona? Wydaje mi się że właśnie różnice między ludźmi tworzą, najlepsze związki.

Sposób poznawania kogoś, poznawania perspektyw drugiej osoby, uczenia się jej.. to samo w sobie jest lepsze. 

btw wyobraziłem sobie reklamy w tej apce, wchodzisz a tu napis "gorące panie w twojej okolicy" XDD

 

Dobra praca!

Jeśli chcesz dodać odpowiedź, zaloguj się lub zarejestruj nowe konto

Jedynie zarejestrowani użytkownicy mogą komentować zawartość tej strony.

Zarejestruj nowe konto

Załóż nowe konto. To bardzo proste!

Zarejestruj się

Zaloguj się

Posiadasz już konto? Zaloguj się poniżej.

Zaloguj się
  • Ostatnio przeglądający   0 użytkowników

    • Brak zarejestrowanych użytkowników przeglądających tę stronę.
×
×
  • Dodaj nową pozycję...

Powiadomienie o plikach cookie

Umieściliśmy na Twoim urządzeniu pliki cookie, aby pomóc Ci usprawnić przeglądanie strony. Możesz dostosować ustawienia plików cookie, w przeciwnym wypadku zakładamy, że wyrażasz na to zgodę.