[Colette tłumaczy #1] Słowa, wyrażenia, zwroty, które wydają się poprawne, ale takie nie są.

[Gość]

Język polski, choć piękny i bogaty, potrafi być zdradliwy. Wielu z nas – nawet osoby dobrze wykształcone, piszące zawodowo czy przemawiające publicznie – nieświadomie popełnia błędy językowe, które brzmią dobrze, ale w rzeczywistości są niepoprawne. Co więcej, niektóre z nich są tak powszechne, że wielu użytkownikom języka wydają się wręcz normą. Dziś przyjrzymy się właśnie tym „językowym złudzeniom” – słowom, wyrażeniom i zwrotom, które często uchodzą za poprawne, ale nimi nie są.

---

1. „W każdym bądź razie” zamiast „w każdym razie”

To jeden z najczęstszych błędów. Zwrot „w każdym bądź razie” to połączenie trzech innych form: „w każdym razie”, „bądź co bądź” i „w razie czego”. Niestety, chociaż brzmi znajomo i całkiem zgrabnie, nie istnieje w normie językowej. Poprawnie: „w każdym razie”.

---

2. „Na dzień dzisiejszy” zamiast „obecnie” lub „dzisiaj”

Ten zwrot robi zawrotną karierę w języku urzędowym, biurowym i medialnym. Problem polega na tym, że jest zbędnie rozbudowany – to tzw. pleonazm, czyli „masło maślane”. Przecież dzień dzisiejszy to po prostu... dziś. Zamiast „na dzień dzisiejszy nie przewidujemy zmian”, powiedzmy po prostu: „Obecnie nie przewidujemy zmian”.

---

3. „Dokładnie tak” jako odpowiedź na wszystko

To zjawisko bardziej stylistyczne niż gramatyczne, ale warto je poruszyć. W języku codziennym coraz częściej słyszymy „dokładnie tak” jako uniwersalną odpowiedź, nawet gdy ktoś zapyta: „Masz dzisiaj czas?”. Odpowiadający mówi: „Dokładnie tak”, chociaż „dokładnie” odnosi się raczej do precyzyjnego potwierdzenia informacji, a nie prostego „tak”. Używajmy oszczędnie, żeby nie brzmieć sztucznie.

---

4. „Tą książkę” zamiast „tę książkę”

Choć forma „tą” funkcjonuje poprawnie w niektórych przypadkach (np. „idę z tą koleżanką”), to w bierniku liczby pojedynczej rodzaju żeńskiego mówimy i piszemy: „tę książkę”, „tę kawę”, „tę myśl”. Błąd „tą książkę” wynika najczęściej z przenoszenia formy mówionej do pisma.

---

5. „Wziąść” zamiast „wziąć”

Ten błąd to klasyk – niemal każdy Polak przynajmniej raz w życiu się na nim „złapał”. Forma „wziąść” nie istnieje. To błędne połączenie poprawnego „wziąć” i podobnego „siąść”. Jeśli ktoś mówi „muszę coś wziąść”, to pora… wziąć głęboki oddech i delikatnie poprawić.

---

6. „Po najmniejszej linii oporu” zamiast „po linii najmniejszego oporu”

Tutaj też często pojawia się pomieszanie szyku. Poprawna wersja to: „po linii najmniejszego oporu”. Inna wersja nie tylko brzmi dziwnie, ale i zaburza naturalny tok wypowiedzi.

---

7. „Coś się stało nagle i niespodziewanie” – tautologia

To popularny przykład tzw. tautologii, czyli zbędnego powtórzenia. Jeśli coś stało się nagle, to z definicji było niespodziewane. Podobnie jak „fakt autentyczny”, „okres czasu” czy „spadać w dół” – niby logiczne, ale niepotrzebne.

---

8. „Proszę panią” zamiast „proszę pani”

Choć forma „proszę panią” może wydawać się grzeczniejsza, poprawna jest: „proszę pani”. To wyjątkowy przypadek, który nie podlega zasadzie odmiany dopełniacza, a pozostaje w formie mianownika.

---

9. „Ubierać buty” zamiast „wkładać buty”

Można ubierać dziecko, siebie, kurtkę, ale buty się wkłada. Związek frazeologiczny „ubierać buty” to regionalizm, który coraz częściej przenika do ogólnego języka. Warto jednak znać rozróżnienie.

---

10. „Bynajmniej” jako „przynajmniej”

To typowy błąd wynikający z braku zrozumienia znaczenia słowa. „Bynajmniej” nie oznacza „przynajmniej”. To wyraz przeczący, wzmacniający zaprzeczenie: „Bynajmniej nie miałem tego na myśli”. A nie: „Bynajmniej to się udało” – co w ogóle nie ma sensu.