[1] Artykuł - Zaburzenia osobowości

[Asuna]

ZABURZENIA OSOBOWOŚCI

 

Cześć  !

Myślę, że ważne jest poruszanie tematów o zaburzeniach psychicznych czy zaburzeniach osobowości.

Dziś mam zamiar wam trochę o tym opowiedzieć...

 

Zacznijmy od samego początku...

Czym właściwie jest osobowość?

Osobowością określamy wszystkie dyspozycje, a także cechy psychiczne i fizyczne osoby, które zostały ukształtowane dziedzicznie, ale także przez otaczające środowisko. 

Do cech osobowości zaliczamy m.in. intelekt, uczucia, wola, napęd psychoruchowy. Łączy się z poczuciem tożsamości, świadomością i poczuciem bycia sobą, a także niezależnością od zmiennych okoliczności. Jakie są źródła rozwoju osobowości?

Są to doświadczenia jakich doświadczamy w w wieku dziecięcym, zachowania osób dorosłych, styl wychowywania rodziny, ale także typ układu nerwowego czy inne środowiska wychowawcze, w których znajduje się także szkoła. 

Wiemy już czym jest osobowość. W takim razie czego dotyczą zaburzenia osobowości? 

Jakbym miała wam to przedstawić w wielkim skrócie - to grupa zaburzeń psychicznych, która polega na wykształceniu się nieprawidłowych cech osobowości u danej osoby. Cechy te utrudniają funkcjonowanie w społeczeństwie.

Dotyczą głównie sposobu funkcjonowania. Obejmują kilka wymiarów osobowości i mogą to być zaburzenia w sferze indywidualnej, ale również w społecznej. Mogą pojawić się w okresie późnego dzieciństwa lub w wieku młodzieńczym, a swoją kontynuację mają w wieku dojrzałym. 

Powinniśmy mieć świadomość, iż nie są to KRYZYSY psychiczne, które pojawiają się i przemijają. Są to TRWAŁE cechy, które charakteryzują daną osobę. Często są związane z subiektywnie przeżywanym cierpieniem. W odniesieniu do takich osób można powiedzieć, że dana osoba "taka była i taka jest", bo taka jest jego "natura".
Warto zaznaczyć, że te utrwalone cechy z biegiem czasu mogą ulegać z upływem czasu modyfikacjom. 

 

RODZAJE ZABURZEŃ

 

Jest wiele typów zaburzeń osobowości. Przytoczę Wam jednak te najczęściej spotykane. 

Wyróżniamy trzy grupy zaburzeń, które są ze sobą scalone poprzez wspólne cechy:

GRUPA A - ekscentryczność, dziwaczność, brak relacji

 

-> Osobowość paranoiczna - polega na tym, iż dana osoba wciąż podejrzewa innych o wykorzystywanie, szkodzenie jej. Nie ma na to dowodów, kończy się tylko na domysłach. Myśli wciąż nad lojalnością nie tylko przyjaciół, ale i współpracowników. Różne zachowania rozumie jako ukryte zniewagi, chowa długo urazę i trudno jest tej osobie wybaczyć. Z łatwością przychodzi jej złość i atakuje w odpowiedzi, jeśli uzna, że coś również zaatakowało jej dobre imię. Taka osoba jest nadmiernie podejrzliwa i przekonana, że inni chcą zrobić tej osobie krzywdę. Niechętnie o sobie opowiadają. 

 

-> Osobowość schizoidalna - to głównie indywidualiści, wykazują cechy i zachowania aspołeczne. Nie wchodzą w związki uczuciowe. Wolą spędzać czas czy też pracować samotnie. Rzadko wykazują zainteresowanie życiem erotycznym i kontaktami towarzyskimi, przez co nie mają przyjaciół i znajomych. Kontakt ograniczają do krewnych. Towarzyszą im dziwne przekonania, takie jak telepatia, szósty zmysł, a również nietypowa mowa i myślenie (stereotypowe, metaforyczne). 

GRUPA B - burzliwe relacje, intensywne emocje, brak odporności na stres

 

-> Osobowość antyspołeczna - osoba taka nie potrafi dostosować się do norm społecznych. Nie odczuwa wyrzutów sumienia lub odczuwają je w niewielkim stopniu. Często oszukuje innych, aby osiągnąć swoje cele. Cechuje ją impulsywność - nie panuje nad emocjami, z łatwością przychodzi jej irytacja, bywa agresywna. Taką osobę widzimy jako nieodpowiedzialną, nie może utrzymać stałej pracy.

 

-> Osobowość histrioniczna - potrzeba bycia w centrum uwagi. Osoba ucieka do prowokacji emocjonalnych lub seksualnych, aby zwrócić na siebie uwagę. Zachowuje się w sposób dramatyczny, w taki też się wypowiada. Mocno jest zaabsorbowana swoim wyglądem zewnętrznym. Łatwo ulega wpływom innych osób. 

 

-> Osobowość borderline (z pogranicza) - coraz częściej słyszymy o tym zaburzeniu. Jest to cienka granica między miłością, a nienawiścią. W krótkim czasie emocje danej osoby mogą się zmieniać. Euforia w jednej chwili może przerodzić się w skrajną rozpacz. Osoby z tym zaburzeniem często podejmują impulsywne, ryzykowne decyzje.  Odczuwają lęk przed porzuceniem.  Emocje są bardzo intensywne i zmienne, a nastrój tych pacjentów jest zwykle drażliwy (dysforyczny).

 

-> Osobowość narcystyczna - tę definicję chyba każdy kojarzy. Osoba z takim zaburzeniem wyolbrzymia swoje sukcesy jak i talenty, oczekuje pochwał i podziwu. Wciąż wierzy, że zasługuje na specjalne traktowanie. Brak empatii czy niemożność odczytania emocji innych ludzi to jedne z cech charakterystycznych. Wykorzystuje relacje do własnych celów. Łatwo zranić taką osobę, gdyż jej poczucie własnej wartości jest kruche. Nadużywa substancji psychoaktywnych, może cierpieć na depresję. 

GRUPA C - lęk, nieśmiałość, unikanie relacji i sytuacji stresowych

 

-> Osobowość unikająca - Osoby unikają kontaktów społecznych i towarzyskich z obawy przed krytyką i odrzuceniem. Związane jest to z niską samooceną i lękiem przed negatywną oceną innych. Unikają relacji by również uniknąć rozczarowania lub do czasu, gdy nie będą pewne, że są lubiane. 

Widzi się jako nieatrakcyjną, gorszą od innych, nie umie podejmować ryzyka. 

 

-> Osobowość zależna - nadmierna niesamodzielność w dorosłym wieku. Trudność z wyrażeniem własnego zdania i podjęciem samodzielnej decyzji. Potrzebują nieustannej pomocy, wsparcia oraz opieki. Głównym przekonaniem jest to, że nie poradzą sobie bez pomocy innych. Nie potrafi być asertywna i nie umie inicjować projektów przez brak wiary w siebie. Często jest bezradna w samotności. 

 

-> Osobowość ananksatyczna - nadmierne trzymanie się sztywnych reguł, brak zdolności do elastyczności i spontaniczności. Osoby wykazują nadmierny perfekcjonizm, który uniemożliwia ukończenie zadań, a także potrzebę kontroli. Lęk przed zmianami jest tak silny, że osoby rezygnują z kontaktów towarzyskich. Nie potrafi wyrzucić starych rzeczy, nawet gdy nie przedstawiają żadnej wartości sentymentalnej. 

CZY MOŻNA WYLECZYĆ SIĘ Z ZABURZEŃ?

 

Wszystko zależy od trwałości danych cech i motywacji pacjenta.

 

CZY NALEŻY LECZYĆ TAKIE ZABURZENIA?

 

Oczywiście! Im wcześniej, tym lepiej! Pamiętajmy, że takie zaburzenia, często mają swoje początki w okresie dojrzewania(!). Osoby z zaburzeniami często szukają pomocy u specjalisty, gdy dodatkowo dotyczą ich inne zaburzenia typu: depresja, zaburzenia lękowe, a nawet uzależnienia. Leczenie jest bardzo ważne, gdyż bez niego może doprowadzić osobę do wyobcowania i pogorszenia funkcjonowania zawodowego! Może to zwiększać nawet ryzyko samobójstwa.

BLISKA MI OSOBA ZACHOWUJE SIĘ DZIWNIE...

 

Bardzo ważne jest aby obserwować, ale nie tylko społeczeństwo, również nasze najbliższe otoczenie... Kiedy możemy zacząć się martwić?

W sytuacjach, gdy ujrzymy w bliskim otoczeniu:

 

- zwiększona agresywność podczas zwykłej rozmowy (krzyk);

- długotrwałe nieprawidłowe zachowanie;

- brak podporządkowania się ogólnie przyjętym normom, nie zwraca uwagi na uczucia innych;

- trudności pojawiają się w dzieciństwie, okresie młodzieńczym i się utrzymują;

- zaburzenia prowadzą do złego samopoczucia;

- trudność współpracy.

Zwracajmy uwagę na to, co się dzieje wokół nas. Obserwujmy także siebie samych! 

Jeśli zauważymy coś niepokojącego - nie bójmy się skorzystać z pomocy! Bądźmy również szczerzy ze specjalistą. 

 

Źródła: 1, 2, 3